Salep

Asya ve Avrupa'nın soğuk olmayan bölgelerinde yetişen bir bitkidir. Köklerinin arasında bitkiye gelişimi sırasında besin maddeleri deposu görevini yapan iki yumru vardır. Anadolu'da ve İran'da yetişen bir cins salebin yumruları toplanıp kurutulduktan sonra dövülür. Elde edilen beyaz toza da salep denir. Bu toz, sıcak şekerli su, ya da sütle karıştırılarak sıcak içilen bir içecek yapılır.

Çoğunlukla Batı, Güneybatı, Güney ve Kuzey Anadolu olmakla beraber Anadolu’nun birçok yerinde yetişir.  Bu bitkilerin toprak altında iki yumrusu bulunur. Bunlardan biri ana yumrudur ve o senenin gövdesini verir. Diğeriyse gençtir (hemşire veya kardeş yumru) ve gelecek yılın yumrusunu verir. Salep elde edilen türlerin hepsi yumruludur. Salep daha çok kireçli toprakları sever. Ormanlık bölgelerde yetişen saleplerin yumrusu iri olur. Çayırlarda yetişen saleplerin yumrusu ise daha zayıftır.

salep

Ayrıca orkide türlerine Anadolu’da verilen genel ad Sahlepgiller familyasından; tel köklü otsu bir bitkidir Kökünde 2 tane yumru vardır Gövdesi, dik ve silindirimsidir. Çiçekleri salkım veya başak şeklindedir.Kullanılan yeri köklerindeki yumrularıdır. Yurdumuzda bir çok çeşidi vardır Salep yumruları müsilaj, glikoz ve uçucu bir yağ taşır İçerdiği en önemli madde glikomannandır. Su ve sütle birlikte kullanıldığında şiştiği için yaygın bir şekilde dondurma hammaddesi olarak kullanılır.

Anadolu’da salep genellikle Orchis ve Ophyrus türlerinden elde edilir. Salep eldesi: Bitki çiçekteyken, toprak altındaki yumruları toplanır. Yalnız yan yumru alınır, gövdeyi taşıyan ana yumru genellikle alınmaz. Fakat her ikisi de kulanılabilir. Yumrular kremsi, yumurta şeklinde veya çatalsıdır. Toplanan yumrular suyla yıkanarak temizlenir, ipe dizilir ve su veya sütle kaynatılır, sonra açık havada kurutulur.

Kurutulan yumrular dövülerek toz edilir. Elde edilen bu toz kullanılacak hale gelmiş olan salebi verir. Bileşiminde nişasta, şekerler, musilaj ve azotlu maddeler vardır. Bilhassa çocuklarda ishal kesici, kuvvet verici ve gıda olarak kullanılır. Barsak nezlesinde soğuk algınlıklarında ve öksürüğe karşı halk arasında çok kullanılmaktadır.

Osmanlıdan bu yana iddia ve ifade edilen birtakım faydalarının varlığı söylenegelse de içerdiği müsilaj yapısında maddelerden kaynaklı öksürük dindirici etkisi dışında tıbben kanıtlanmış bir etkisi yoktur. Özellikle afrodizyak (cinsel istek arttırıcı) etkisi kesinlikle bilimsel bir söylem olamaz. Fakat salep, tarçınlı hazırlandığında tarçının cinsel gücü arttırıcı özelliği olmasından dolayı cinsel gücü arttırabilir. Müsilaj (suyla şişen maddeler) içeren her gıda kabız engelleyici olarak düşük bir etkiye sahiptir.

Sözlükte "salep" ne demek?

1. Salepgillerin örnek bitkisi (orchis).
2. Bu bitkinin yumru durumundaki köklerinden dövülerek hazırlanan beyaz toz.
3. Bu tozun, şekerli süt ya da su ile kaynatılmasıyla yapılan sıcak içecek.

Son eklenenler

hbo
bki

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç